شما هیچ آیتمی در سبد خریدتان ندارید.

چگونگی و مراسم عید نوروز از باستان تا به امروز
توسط نارین گل 1396/5/1 13:05 توضیحات

چگونگی برگزاری مراسم عید نوروز

براگزاری مراسم عید نوروز را می توان به دو مرحله تقسیم کرد :

مراسم پیشواز رفتن

مراسم پیشواز رفتن برای جشن‌های نوروزی عملا از اول اسفند ماه آغاز می گردد .در اسفندماه ایرانیان تغییر و تحول محسوسی در طبیعت زمین حس می کنند ، هوا نیز در این ماه رو به بهبود و گرم شدن است .

بنابراین در سرتاسر اسفندماه ، ایرانیان مراسم و آئین‌هایی در پیشواز فرارسیدن عید نوروز و آغاز بهار برگزار می ‌کردند . روز اول اسفند ماه همزمان با جشنی به نام آبسالان بود که به مناسبت ذوب شدن برف‌ها و جاری شدن جویبارها ، چشمه‌ها و آبشارها برگزار می گردید . در همین زمان مراسم کوسه سواری که حرکتی بسیار شاد ، خندهآور و روحیه بخش بود به اجرا در می آمد . در دهم اسفند ماه جشن دیگری به نام وخشنکام در کنار رودها ، نهرها و جوی ها برگزار می شد و در نوزدهم اسفند که به آن نوروز رودها می گفتند کارهای لایروبی ، پاکسازی ، سنگ چینی و مرمت مسیر آب در رودخانه ها ، نهرها ، قنات ها و جوی‌هایی که آب را به مزارع ، کشتزارها و باغ‌‌‌ها می رسانیدند ، انجام می گرفت . در روز بیستم اسفند که آن را روز گلدان می نامیدند ، همه به کاشتن گل و گیاه و درخت‌ها گوناگون می‌پرداختند .

در روز 26 اسفند نیز برای آن‌هایی که از دنیا رفته بودند مراسم عید (روز عید مردگان ) می گرفتند و باور داشتند که روح پدران و نیاکان در این ایام به محل زندگی فرزندان و بازماندگان خود برمی‌گردند و اگر آن‌ها را شاد و تمییز ببینند و به ویژه آن که مراسمی برای درگذشتگان به پا داشته‌اند ، خوشحال برمی‌گشتند وبرای ایشان دعا می کردند که در سال جدید سال و شاد باشند .

در شب آخرین چهارشنبه سال ، مراسم چهارشنبه سوری را به آتش افروزی و شور و شادی برپا می داشتند و همه ناپاکی ‌ها را از خانه ، باغ و محل زندگی خود می زدودند وآتشی بزرگ برمی‌افروختند و به صورت نمادین برای پاکیزه شدن و دوری جستن از بدی ها ، از روی آتش می پریدند .در مقاله ای دیگری در خبرهای سایت نارین گل می توانید مراسم شب چهارشنبه سوری ، دلیل پیدایش آن را به صورت مفصل مطالعه کنید.

در آخرین روز اسفند ، در جشنی به نام اوشیدر ، دختر آراسته‌ای را سوار براشتری زیبا و آذین شده به نماد شتر پیروزنی که زمان حامله شدن شتر خود را گم کرده بود ، به کنار رودها وبرکه ها می بردند تا مراسم نمادین باروری و زایش دوباره را با خواندن سرود و ترانه‌های زیبا انجام دهند . این مراسم در حقیقت نماد بازگشت سوشیانت ، یعنی همان موعود نجات بخش ایرانی در دین زرتشت را تداعی می کرد.

در آخرین شب سال نیز چراغی به نشانه‌ی روشنایی ، پرتوافکنی ، پیروزی نور برسیاهی ، مرگ ستیزی ، پایندگی و پیروزی همیشگی مردم ایران زمین در درون خانه‌ها و آتشی پرفروغ و پایدار بر فراز بام منزل‌ها برافروخته ممی شد.

سرانجام در اولین روز سال نو ، نوروز باستان و بهار دل انگیز با هزاران شور و شوق ، عشق و امید ، از راه فرا می رسید. اولین روز بهار روز آغاز سال نو ، زنده شدن دوباره‌ی زمین و طبیعت و شکوفایی گل و سبزه ، که مردم سرزمین آریایی همواره آن را در هر شرایطی برپا داشته اند و در این امانت داری پیروز و سرفراز در طول تاریخ بوده‌اند .

مهمترین ارزش و ویژگی مراسم نوروز ایجاد همبستگی ملی و همزیستی مسالمت آمیز همه ی اقوام ایرانی در کنار یکدیگر است . مردمی که با گرد آمدن در کنار هم ، شادی خود را با هم تقسیم می کنند و با بوسیدن روی هم ، از کدورت و دشمنی دور می جویند و با بازدید از بزرگترها ، احترام و سپاس خود را به آن ها تقدیم می دارند .

این آئین مردمی است که در طول تاریخ همیشه نیایش اعتقادی آن ها بر آموزه های گفتار آرام به جهانیان ، کامروای برای همه و آبادانی در همه جا ، استوار بوده و همین رازِ دیرپایی این آئین کهن است .

مراسم آغاز سال نو

سرانجام پس از سپری کردن مراسم پیشواز ، آن لحظه زیبا و شورآفرین تحویل سال نو فرا می رسد و بهار با طنین نوای شاد و دلپذیر از تمام کوی و برزن ‌ها آغاز می گردد . مراسم اصلی آغاز سال نو و جشن ‌های نوروز به شرح زیر است :

لحظه‌ی تحویل سال

از چند ساعت مانده به آغاز سال نو تمامی افراد خانواده آماده‌ی برگزاری مراسم تحویل سال می گردند ، خنچه ‌ی بزرگ و زیبایی در وسط محل پذیرایی خانه پهن می کنند و روی آن بساط هفت سین و سایر و سایل و لوازمی که باید هنگام تحویل سال در روز آن قرار گیرد با نظم و ترتیب خاصی چیده می شود .در طول عمر و زندگی انسان ها شاید زیباترین لحظه ای که همه ی افراد خانواده در کنار هم و با شادی و لبخند نشسته اند همین لحظه ی تحویل سال است .این لحظه بسیار حالت معنوی و عرفانی دارد. دل ها همه به سوی خوبی ها ، زیبایی ها ، تغییرها و مثبت فکر کردن است . همه در درون خود از اینکه خداوند به آن ها شادی ، سلامتی ، شادابی و محفلی پر از انس و محبت عطا کرده است ، شکرگزارند .آنگاه که سال تحویل می گردد همگی از کوچک و بزرگ از خداوند می خواهند که در سال جدید همانطوری که مظاهر طبیعت و زندگی تغییر کرده ، به آن ها نیز حالتی بهتر از سال گذشته و توام با سلامتی و شادی عطا نماید .

چه لحظه ای می تواند ملکوتی تر ، زیباتر و شور آفرین تر از این لحظه ی عاشقانه و عارفانه‌ی تحویل سال باشد ؟

واقعا چه چیزهایی در مراسم عید نوروز وجود دارد و ما تا کنون به آن‌ها خوب فکر نکرده‌ایم و یا ازکنارشان بی توجه گذشته‌ایم .

خنچه‌ی نوروزی و سفره‌ی هفت سین

این خنچه که در آن هفت سین نیز چیده می‌شود ، معمولا چند ساعت مانده به زمان تحویل سال آماده می‌گردد و در جایی مخصوص و بلند چید می شود . خنچه ی نوروزی را در روی پارچه‌ای زیبا و نقش دار می چینند و بهترین و نفیس ترین بشقاب‌ها ، گلاب پاش‌ها شمعدان‌ها و کاسه‌ها را در روز آن قرار می دهند .

خنچه‌ی نوروزی و سفره‌ی هفت سین برپایه عدد مقدس هفت بنا نهاده شده است . انتخاب این عدد به این خاطر است که عدد هفت در آئین مذهبی ایرانیا باستان دارای تقدس خاصی است . در ای آئین هفت مرحله وجود دارد تا انسان به مقام معنوی و آسمانی برسد. همچنین مدارک و مستنداتی که برای استفاده از عدد هفت می توان دکر کرد ، هفت امشاسپندان مقدس به شرح زیر است :

اهورامزدا به معنی سرور دانه ، همون یعنی اندیشه‌ی نیک ، اردیبهشت به مفهوم پاکی و راستی ، شهریور به عنوان شهریاری بخت یار با کشوری آباد و جاویدان ، سپندامذ نشانه‌ی عشق و پارسایی ، خرداد علامت رسایی و کمال و امرداد نگهبان گیاهان .

سفره‌ی هفت سین شامل حداقل هفت خوراکی خاص است که عبارتند از :

سیب : نماد زیبایی ، تندرستی ، زایش

سمنو : نماد فراوانی

سنجدّ : نماد عشق ، دلباختگی ،

سبزه : نماد شادابی ، پیوند با طبیعت

سیر : نماد چاشنی ، طب و سلامتی ، محرک شادی

سماق : نماد رنگ ، طلوع خورشید

سکّه : نماد دارایی ، برکت ، روزی ، بی نیازی

البته چیزهای دیگری هم که با حرف سین آغاز می شوند قابل استفاده هستند که می توان به برخی از آن ها اشاره کرد :

سرکه : نماد شکیبایی ، طول عمر

سنبل : نماد زیبایی ، شادابی ، رشد

سپند : نماد تغییر ، رفع ناراحتی

همچنین در روی خنچه‌ی نوروزی اقلام دیگری هم گذاشته می شود که برخی از آن‌ها به شرح زیر است :

کتاب : کتاب مقدس دینی ، حافظ ، شاهنامه ، نماد خردمندی

نان : یک گرده نان با مقداری پنیر ، نماد برکت ، روزی

شمعدان : دو عدد شمعدان با شمع‌های روشن ، نماد روشنایی ،

تخم‌مرغ : تخم مرغ رنگ کرده ، نماد باروری ، محصول

آئینه : نماد روشنایی ، صداقت ، پاکی

آب و ماهی قرمز : در ظرفی زیبا ، نماد حیات ، زندگی ، مرگ ستیزی

شیرینی و آجیل : نماد برکت ، روزی انرژی ، شرین کامی

گلاب : نماد بوی خوش ، تمیزی

گل بیدمشک : نماد بهار ، طبیعت

غذاهای روز اول عید :

رسم برآن است که اولین وعده‌ی غذایی روز اول ، عید را به صورت خاص می پزند . سبزی پلو با ماهی ، کوکو سبزی و آش از غذاهای معمول در این روز است . سفره ی غذای سال نو باید سنگین و رنگین بوده و نشان دهنده‌ی فراوانی و برکت در طول سال جدید باشد .

دیگر مراسم نوروز :

دید و بازدید

مسافرت ‌های نوروزی

کوسه برنشین :

یکی از مراسمی که در گذشته بیشتر معمول بوده ، کوسه بر نشستن می باشد . حکایت آن چنان است که در زمان گذشته در نخستین روز بهار (گاهی هم در اول اسفندماه) برای تفنن و طنز مرد کوسه ای که بر الاغی نشسته و کلاغی در دست داشت بیرون می آمد با بادبرنی خود را باد می زد و تداعی آن این بود که گرما فرا رسیده و زمستان و سرما رخت بربسته است . وی در مسیر حرکت خود از مردم عیدی دریاف می‌کرد .

تخم مرغ بازی :

در روزهای اول سال نو ، در گذشته ای نه چندان دور ، نوجوانان و جوانا کپه کپه جمع می شوند و به تخم مرغ بازی می پرداختند . آن‌ها تخم مرغ هایی را که اکثرا عیدی گرفته بودند در دست نگه داشته و دیگری با تخم مرغ خود به سر تخم مرغ طرف مقابل می‌زد و هر که تخم مرغش شکسته می شد می باخت و می بایت تخم مرغ شکسته را به دیگری واگذار کند .

مراسم نوروز در طول تاریخ

از بررسی‌های مختلف چنین نتیجه گرفته می شود که نوروز در طول تاریخ با تغییر و تحولات در مراسم ، در سرزمین ایران و منطقه‌ی تحت نفوذ فرهنگ ایرانی ، برگزار می شده است .

در زمان هخامنشیان ، نوروز به شیوه و مراسمی بسیار باشکوه و طولانی برگزار می گردید . مراسم اصلی این جشن در کاخ تخت جمشید بود . در این مراسم نمایندگان کشورهای تحت سلطه‌ی ایران بهترین فرآورده‌های سرزمین خود را برای شاه ایران به عنوان عیدی ، هدیه می آورند به استناد نوشته‌های مورخین بابلی و یونانی ، شاهان هخامنشی در طول جشن نوروز در ایوان کاخ خود نشسته و نمایندگی از استان‌های گوناگون که پیشکش‌هایی نفیس همراه خود برای شاه آورده بودند ، می پذیرفتند . آنگاه در حضور مدعیون شاه برای آن ها آرزوی سلامتی ، برکت و سالی پرباران و پرمحصول از درگاه خداوند می کرد .

پارتیان و ساسانیان نیز نوروز را با مراسم و تشریفات خاصی جشن می گرفتند .صبح روز اول سال شاه لباس ویژه‌ی خود را که برای سال نو آماده کرده بود می پوشید و تنها وارد کاخ می شد . آنگاه یکی از افراد که به خوش قدمی و نیکی شناخته شده بود وارد کاخ می گردید . سپس بالاترین مقام مذهبی (موبد موبدان) با کتاب مقدس ، ظرف آب و سکه‌های طلا ، شمشیر ، تیرو کمان ، قلم ، مرکب و گل در حالیکه زیرلب دعایی را زمزمه می کرد به داخل میآمد .پس از موبد موبدان ماموران حکومت وبزرگان مملکت در صفی منظم به حضور شاه می رسیدند و هدایای خود را تقدیم او می کردند و فرا رسیدن سال نو را تبریک می گفتند .شاه هدایای ارزشمند و نفسی را به خزانه می فرستاد و بقیه را مابین حاضرین تقسیم می کرد .

در این ایام کاخل تخت جمشید ، به نحو بسیار زیبایی تزئین می شد، حدود بیست روز مانده به نوروز ، دوازده ستون با آجرهای گلی در محوطه‌ی کاخ برپا می‌کردند و دوازده نوع دانه‌ی گیاه مختلف بر بالای هر یک از آنها می کشاتند تا سبز شود . در روز ششم که روز تولد رزتش و نوروز بزرگ بود گیاهان تازه روئید شده بربالای ستون‌ها را برداشته و در کف کاخ می‌گذاشتند و در روز سیزده فروردین آن‌ها را جمع کرده وبه چمن و باغ می انداختند .

بررسی‌های تاریخی و اجتماعی نشان می دهد که نوروز حتی پس از حمله‌ی اعراب به ایران نیز ار رونق نیفتاد و همه سال برگزار می گردید .با توجه به اینکه در دوران خلفای عرب اکثر کارهای دیوانی و اداره‌ی مملکت در دست وزیران ایرانی بود ، با کوشش و برنامه‌ریزی‌های ایرانیان خلفای عرب بسیاری از مظاهر و فرهنگ ایرانی از جمله برگزاری مراسم نوروز را پذیرفته و در آن مشارکت می کردند .

برمکیان وزرای خلفای عباسی در بغداد که فرهنگ و آئین‌های ایرانی را در قلمرو حکومت رواج می‌دادند ، حتی خلیف را تشویق می کردند که در مراسم نوروز لباس عربی را کنار گذاشته و لباس ایرانی بپوشد .

نظرات کاربران

برای ثبت نظر باید در سایت ثبت نام نمایید و یا وارد شوید.

اینجا را کلیک کنید تا وارد شوید